Kategoriler
Teknik Bilimler

Elektrikli Araçlar (EV)

Haluk İŞLER1

EV araçlarda bataryalar boşaldığında dışsal elektrik şebekesine bağlanarak şarj işleminin yapılması gerekir. Bu nedenle EV araçların menzili bataryaların kapasitesiyle sınırlıdır. Günümüzde üretilen ve piyasada satılan EV araçların menzilleri, bataryaların türü, kullanılan teknoloji ve donanımlar, yol ve yük koşulları gibi özelliklere bağlı  olarak yaklaşık 100 Km’den 400 Km’ye kadar değişiklik gösterebilmektedir. Bu menziller ile EV araçlar 1000 Km’nin üzerinde menzillere sahip olan klasik fosil yakıtlı ya da HEV araçlara henüz rakip olamamaktadır. Ayrıca klasik araçlarda yakıt alımı dakikalar içinde yapılabilirken, EV araçların bataryalarının şarj edilmesi saatler sürebilmektedir. EV araçlar bu yönleriyle günümüzde daha çok şehir içi ulaşım gibi kısa mesafeli kullanımlar için tercih edilmektedir.

Şekil 1

Son yıllarda giderek yaygınlaşan elektrikli araçlarda (EV-Plug-In Electric Vehicles), melez (Hybrid-HEV) araçlardan farklı olarak aracı hareket ettirmek için sadece elektrik motoru/motorları kullanılmakta, enerji gereksinimi ise bataryalardan (akülerden) sağlanmaktadır.

EV araçlar dünyada sıfır emisyonlu araçlar (ZEV-Zero Emission Vehicles) grubunda yer almaktadır. EV araçlar güç kaynağı olarak elektrik motoru kullandığı için fosil yakıtlı motorların egzozlarından çıkan zararlı gazları (emisyonları) üretmez. EV araçlar sıfır emisyonlu ve sessiz olmaları nedeniyle çevreye çok az zarar verir. Ancak EV araçlar ZEV grubunda yer almasına rağmen gerçekte tam sıfır emisyonlu araçlar değildir. Çünkü şarj ünitelerinden sağlanan elektriğin üretimi için, termik, nükleer, hidroelektrik, doğal gaz gibi enerjileri kullanan santraller çevreye büyük zararlar vermektedir. Çevreye duyarlı olduğu söylenen güneş, rüzgâr, gel-git vb. enerjileri kullanan santrallerin kurulmaları ve işletilmeleri sırasında belli ölçülerde de olsa çevreye zarar verildiği bilinmektedir. Ayrıca araçlarda kullanılan bataryaların üretimi ve geri dönüşümünde çevre açısından büyük riskler bulunmaktadır.

EV araçların fosil yakıtlı araçlara göre çevreye daha az zarar vermesinin dışında birçok üstünlükleri bulunmaktadır. Bu üstünlükler genel olarak şunlardır: Motor verimleri, benzinli motorlarda yaklaşık %35-40, dizel motorlarında %40-45 olurken elektrik motorlarında %85-90civarındadır. Bu durum EV araçları, birim güç başına harcadığı enerjiyi büyük ölçüde düşürerek oldukça ekonomik hale getirmektedir.

EV araçlarda güç kaynağı olarak kullanılan elektrik motoru frenleme sırasında jeneratör haline getirilerek hızlanmada ya da yokuş çıkarken harcanan enerjinin yaklaşık %30-35 kadarı bataryalara geri kazandırılır. Bu özellik aynı zamanda fren sistemi üzerindeki yükü azaltır.

Şekil 2

Yukarıdaki şekilde EV araçların basit şeması görülmektedir. Mavi hat elektrik akışını, kırmızı hat ise mekanik hareket akışını göstermektedir. Şarj soketi (charging socket) şarj akımını batarya grubuna (battery pack) ulaştırır. Bataryalar ise elektrik motorunu (electric motor) besler.

Sonuç

EV araçlar, çok sayıda üstünlüğe ve günümüzde sorun olan menzil ve şarj süresi sorunlarının kısa sürede çözümlenebilme potansiyeline sahip olmaları nedeniyle geleceğin araçları olarak hızla yaygınlaşmaya devam edecektir.

Kaynaklar

Şekil 1: https://medium.com/@tonybrasunas/five-reasons-you-should-be-driving-an-electric-car-right-now-6585edff136b

Şekil 2: https://www.bmw.com.au/en/topics/world-of-bmw/electromobility/electric-cars.html

Yüce, And (1997). Günümüzde Otomobil Teknolojisi – Derleme. The Shell Company of Turkey Limited Yayını. Ankara

1ORCID:0000-0002-5630-4092, Dr., Özel KOSBİ Zülfü-Mevlüt Çelik MTAL Müdürü

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.